آسمان برای گرفتن ماه تله نمی گذارد، آزادی خود ماه است كه او را پایبند می كند.
خانه » مراکز شهری » مراکز صنعتی » نگاهی گذرا به تاریخچه شرکت آردسازی تبریز (سهاکیان)
680 بازدید

نگاهی گذرا به تاریخچه شرکت آردسازی تبریز (سهاکیان)

نگاهی گذرا به تاریخچه شرکت آردسازی تبریز (سهاکیان)

گفتگو با مدیر اولین کارخانه آردسازی ماشینی کشور، مهندس آراکلیان

آردسازی تبریز

نام مهندس واروژان آراکلیان ، به گوش بسیاری از مدیران و تلاشگران صنعت کشور آشناست. وی از جمله پیشکسوتانی است که اولین کارخانه تولید ماشینی آرد کشور را مدیریت کرده و به نوعی کارنامه فعالیت او جزو افتخارات و به نوعی شناسنامه صنعت آسیابانی کشور است. شرکت آردسازی تبریز با قدمت بیش از ۹۵ سال اخیرا به ثبت ملی رسیده و از جمله میراث ملی استان آذربایجان شرقی محسوب می شود.
آراکلیان به واسطه لزوم دنباله روی از شغل پدری وارد حرفه آسیابانی نیز شده است. خانواده او بیش از ۸۰ سال مدیریت واحد آردسازی تبریز (سهاکیان) را بر عهده داشته اند و خود او نیز سال های زیادی در سمت رئیس انجمن صنفی کارخانجات آرد آذربایجان شرقی خدمتگزاری کرده است ولی متاسفانه چند سالیست چراغ کارخانه آردسازی تبریز خاموش مانده است.

در این شماره خبرنگار نگاشته میهمان آقای آراکلیان است تا سابقه فعالیت این پیشکسوت خوشنام را از زبان خود او بازنویسی کند:
* برادران سهاکیان در بین سال های ۱۳۰۳ تا ۱۳۰۵ شمسی اولین کارخانه آردسازی را در آذربایجان شرقی تاسیس کرده اند. فعالیت های زیادی از جمله صنایع تبدیلی کشاورزی، روغن کشی، چوب بری اولین بار با اره برقی، صابون سازی و آردسازی هم جوار این واحد انجام می شده است. در سال ۱۳۱۹ کارخانه آرد رفیع در جوار این واحد توسط تجار معروف تبریز به نام های برادران آراکلیان، هایراپیتان، ملک جهانیان و هاوطونیان بنا شد که به دلیل رقابت تجاری با شرکت سهامی آرد سازی تبریز، این دو واحد ادغام و به عنوان یک شرکت واحد آغاز به فعالیت کردند. این شرکت با سرمایه اولیه ۲۷۰ هزار تومان به ثبت رسیده است.
جهت راه اندازی کارخانه آرد سهاکیان از تکنولوژی شرکت میاگ آلمان جهت تجهیز ماشین آلات این واحد خریداری شد. کارخانه آرد سهاکیان به عنوان اولین کارخانه آردسازی ماشینی در سال ۱۳۱۹ شمسی شروع به فعالیت نمود و پس از سال ها فعالیت، در سال ۱۳۳۶ شمسی در زمان مدیریت پدر مهندس آراکلیان در روند بازسازی قرار گرفت و در این راستا ماشین آلات از کشور چک اسلواکی خریداری شد. این واحد پس از ۲ سال به یکی از کارخانجات مطلوب کشور تبدیل شد.
مهندس آراکلیان با وجود علاقه وافر به معماری و شهرسازی و به عنوان معمار برگزیده مدیریت طرح جامع شهر جدید سهند، از اینکه در راه آسیابانی نیز قدم برداشته است، هرگز پشیمان نشده است و همواره این حرفه را مقدس دانسته است. در میان مصاحبه صحبت از اسنادی از کارخانه به میان آمد که نشان از موفقیت و تلاش بی وقفه او در شغل آسیابانی است.
آراکلیان در ادامه این گفت و گوی صمیمی، گفت: صنعت آرد و نان را دارای ریشه تاریخی است و همواره در طول تاریخ نان از جمله ارکان مملکت داری محسوب می شده است. وی در بین خاطرات خود از پستی و بلندی های دوران خدمت در حیطه آسیابانی از دوران جنگ تحمیلی یاد کرد که در آن زمان خطیر در جوار ساختمان کارخانه، پناهگاه هایی ایجاد شد و تمامی شیشه های آن با نایلون مشکی پوشانده شد تا نقطه ای امن برای کارگران باشد.
وی به عنوان پیشکسوت صنعت آرد و نان و تحصیل کرده معماری و شهرسازی از ارتباط تنگاتنگ علم مهندسی با صنعت آردسازی می گوید. به گفته وی در طول تاریخ آسیابانی، آرد و نان ازجمله بااهمیت ترین ارکان زندگی افراد بوده است و در کتاب های معماری دوران هخامنشیان، ساسانیان و غیره به شیوه صحیح ساخت آسیاب و سیلوها، شیوه صحیح آسیابانی و روابط آسیابان با نانوا و مردم اشاره شده است.
آراکلیان در مورد شغل آسیابانی و آنچه در این صنعت بر او گذشته می گوید:
“در گذشته خبازی ها جهت تهیه آرد مورد نیاز، گندم خود را جهت آسیاب به کارخانجات آردسازی می آوردند و با پرداخت هزینه آسیابانی آرد و سبوس حاصل و فضولات باقی مانده را تحویل می گرفتند. به مرور روند فوق به نیمه دولتی و نیمه خصوصی تغییر کرد تا اینکه این روند کاملا در حاکمیت دولت قرار گرفت. متاسفانه به دلیل برخی عوامل در صنعت آرد و نان، بخشی از نان های خشک برای فروش به دامداری ها فروخته شد که چندین بار در مجامع مختلف به این مساله اعتراض کرده ام. صنعت آردسازی در طول تاریخ گریبان گیر تصمیمات نادرست بوده است. به یاددارم که در زمان جنگ جهانی دوم و همزمان با ورود لشکریان بیگانه (دموکرات های روس) به ایران از ورود مدیران به کارخانجات ممانعت می شد و به بهانه مبارزه با سرمایه داری و تبلیغ کمونیسم، کارخانجات را در دست گرفته بودند.”
این فعال حوزه آرد سازی از مرحوم حاج آقا رهبری پور، مرشدی و معماریان به عنوان همراهان اولیه خود در این صنعت یاد کرد که کارخانجات آرد بسیاری را در استان تهران راه اندازی کرده اند. به عقیده وی تبریز، مهد صنعت آردسازی ایران است اما تاسیس کارخانجات آرد در استان تهران نقطه آغاز رونق آردسازی در کشور بوده است.
آراکلیان وقتی از افتخارات خود در زندگی سخن به میان آمد راه اندازی شهر جدید سهند در حدود ۱۲ هزار هکتار و آماده سازی مساحت ۳۰۰ هکتار در زمان مهندس کازرونی، وزیر وقت مسکن و شهرسازی را از جمله نقاط عطف فعالیت کاری خود عنوان کرد و معتقد است که قداست آسیابانی را همیشه سرلوحه کار سالم و پاک قراردادم اما آنچه که نام مرا در صنعت کشور به یادگار خواهد گذاشت، یادگارهایی است که از هنر معماری و مهندسی آن برجای گذاشته ام.

گفتنی است کارخانه آردسازی تبریز در نخستین همایش ملی ثبت میراث صنعتی کشور در بندر ماهشهر خوزستان طی روزهای ۱۶ و ۱۷ آذر ۱۳۹۸، به همراه ۶ اثر دیگر آذربایجان شرقی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

ایمیل شما آشکار نمی شود

نوشتن دیدگاه