تاریخ

بنای استوار و با صلابت ارک علیشاه تبریز

بنای استوار و با صلابت ارک علیشاه تبریز

ارک تبریز در قرن هشتم هجری توسط  تاج الدین علیشاه وزیر الجایتو بنا شده است و یکی از زیباترین ارک های ایران به شمار می‌رود اما بر اثر زلزله و گذر زمان تا قسمتی خراب شده است. ارک تبریز یا ارک علیشاه در مرکز شهر کهن تبریز، در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار دارد و امروزه فضای اطراف آن برای برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار می گیرد. قسمت جنوبی آن دارای طاقی بزرگ بوده که فرو ریخته است. عرض این بنا سی متر و ارتفاع آن ۲۶ متر ا...

ادامه مطلب

نگاهی کوتاه به مجموعه دانشگاهی ربع رشیدی

نگاهی کوتاه به مجموعه دانشگاهی ربع رشیدی

اشاره: این تحقیق بر گرفته و تلخیصی از کتاب «بررسی روش اداری و آموزشی ربع رشیدی» است که در سال ۱۳۶۵ توسط محمد مهدی بروشکی به زیور طبع آراسته شده است. مرجع و منبع اصلی اطلاعات ما در مورد مجموعه عظیم ربع رشیدی ، وقفنامه ای است که با خط خواجه رشیدالدین فضل الله ـ موسس ربع رشیدی ـ نوشته شده است. نسخه اصلی این وقفنامه تا سال ۱۳۴۸ شمسی در دست بازماندگان ذکاء الدوله سراجمیر بوده است که توسط انجمن آثار ملی ، از این خانواده خریداری شده است و هم اکنو...

ادامه مطلب

بازار تبریز به روایت سفرنامه جهانگردان / گالری تصاویر

بازار تبریز به روایت سفرنامه جهانگردان / گالری تصاویر

بازار تبریز به عنوان یکی از مراکز بزرگ و مهم تجاری کشور از نادرترین بناهایی در سطح دنیا است که با چنین وسعتی به صورت سرپوشیده طراحی و اجرا شده است. ویژگی های ارجح معماری، الگوهایی برگرفته از معماری سنتی ایران و تغییر و نوآوری در آنها، بسیار کم نظیرند. تعدد و تنوع کاربری ها، نحوه سازماندهی فضاها (فضاهای مثبت و منفی)، شبکه معابر داخل بازار و اتصال به شبکه های شهری و غیره از نکات بسیار مهم بازار تبریز به شمار می آبند که همیشه در دوره ها...

ادامه مطلب

وجه تسمیه تبریز به روایت ولادیمیر مینورسکی

وجه تسمیه تبریز به روایت ولادیمیر مینورسکی

به‌گفتهٔ ولادیمیر مینورسکی ، ایرانشناس، یاقوت حموی در «معجم‌البلدان» گزارش می‌دهد که نام شهر در زمان دیدار یاقوت از تبریز در زبان محلی «تِبریز» تلفظ می‌شده‌است. مینورسکی معتقد است که تلفظ تِبریز باید به‌گویش ایرانی آذری قدیم تعلق داشته باشد. این گویش به گویش‌های موسوم به‌گویش‌های ایرانی جنوب دریای خزر وابسته‌ است. یا به‌احتمال بیشتر، تلفظ تِبریز معرب شده نام شهر در باب فِعلیل (در عربی) است. همچنین شیوهٔ نگارش نام این شهر در (زبان) ا...

ادامه مطلب

زلزله ورزقان ، زمین لرزه هولناک ۲۱ مرداد ۱۳۹۱

زلزله ورزقان ، زمین لرزه هولناک ۲۱ مرداد ۱۳۹۱

زلزله ورزقان ؛ ساعت ۴:۵۳ دقیقه روز ۲۱ مردادماه زلزله ای به بزرگی ۶٫۲ ریشتر در شهرستان اهر و ۵:۰۴ دقیقه در شهرستان ورزقان زنگ بیداری را برای ما غفلت پیشگان به صدا درآورد. دو زمین‌ لرزه کمابیش شدید بودند که در روز شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ مناطقی از استان آذربایجان شرقی را لرزاندند؛ زمین‌لرزه‌ای با بزرگای گشتاوری ۶٫۴ در ساعت ۱۶:۵۳ به وقت محلّی در ۱۷ کیلومتری اهر و زمین‌ لرزه‌ای با بزرگای گشتاوری ۶٫۳ در ساعت ۱۷:۰۴ به وقت محلّی در ۱۰ کیلوم...

ادامه مطلب

شورش مجاهدان تبریزی و اقدامات بیوک خان

شورش مجاهدان تبریزی و اقدامات بیوک خان

تبریز را پس از انقلاب مشروطه باید در شمار پرآشوب‏ترین شهرهای مملکت به حساب آورد که علت آن قدرت‏گیری انجمن تبریز بود، زیرا به صورت نیرویی موازی و قدرتمند در مقابل نمایندگان رسمی حکومت مرکزی که مسئول برقراری آرامش و امنیت شهر بودند عرض اندام کرده و قدرت آنها را با اتکاء به حمایت مردم تضعیف می‏کرد. انجمن برای تثبیت قدرتش هر روز به بهانه‎ای مردم را به شورش وامی‏داشت. گرچه اعضای انجمن یکدست نبودند اما گروهی نبض آن را در اختیار داشتند و ب...

ادامه مطلب

اولین شورش مجاهدان تبریزی بر محمدعلی شاه

اولین شورش مجاهدان تبریزی بر محمدعلی شاه

محمدعلی شاه در ۴ ذیحجه ۱۳۲۴ق/ ۲۸ دی ۱۲۸۵ش/ ۱۹ ژانویه ۱۹۰۷م به سلطنت رسید. دوران سلطنتش کوتاه و پر تنش بود. مراسم تاجگذاری وی آغاز دلتنگیها و گلایه‌ها شد. مشیرالدوله صدراعظم وقت که دو پسرش از هواخواهان و همراهان مشروطه بودند مسئولیت برگزاری جشن تاجگذاری را به عهده داشت. محمدعلی شاه در ۴ ذیحجه ۱۳۲۴ق/ ۲۸ دی ۱۲۸۵ش/ ۱۹ ژانویه ۱۹۰۷م به سلطنت رسید. دوران سلطنتش کوتاه و پر تنش بود. مراسم تاجگذاری وی آغاز دلتنگیها و گلایه‌ها شد. مشیرالدوله ص...

ادامه مطلب

زمین لرزه های تبریز / یحیی ذکاء

زمین لرزه های تبریز / یحیی ذکاء

زلزله های تبریز تا سال ۱۳۶۷ زمین لرزه ۲۴۴ هجری قمری نخستین زمین لرزه شدید تبریز که در تاریخها و نوشته های دیگر، یادی از آن رفته است، زمین لرزه سال ۲۴۴ هجری قمری (برابر با سال ۸۵۸ میلادی) است. در این روزگار هنوز تبریز شهرکی بیش نبود و در شمارش شهرهای آذربایگان در آخرین پایه پس از شهرهای : اردبیل، بردعه، ورثان، سراو، برزند و مرند قرار می گرفت. کهنترین آگاهی که از این زمینلرزه در دست داریم، نوشته حمدالله مستوفی قزوینی در کتاب نزهت القلوب (تألی...

ادامه مطلب

تاریخ تبریز از دوران باستان تا پیروزی انقلاب اسلامی

تاریخ تبریز از دوران باستان تا پیروزی انقلاب اسلامی

پیشینه تاریخی تبریز دوران باستان: ارتباط تبریز با گروهی از شهرها و قلعه‌های همزمان با دوران مادها، در میان محققین مورد مشاجرهٔ فراوان قرار گرفته‌است. شماری از محققان بر این عقیده‌اند که دژ «تارویی-تارمکیس»، که نام آن در کتیبهٔ سارگن دوم -پادشاه آشور در بین سال‌های ۷۰۵ تا ۷۲۱ پیش از میلاد مسیح- آمده، در محل شهر کنونی تبریز قرار داشته‌است. در کتیبهٔ سارگن دوم این دژ را دژی بزرگ و آباد و دارای باروی تودرتو وصف شده‌است. این دژ بنابر نوشته‌های کتی...

ادامه مطلب

اوضاع تبریز در دوران حکومت ایلخانان مغول

اوضاع تبریز در دوران حکومت ایلخانان مغول

پس از انقراض دولت خوارزمشاهیان سرزمین‌های ماوراء النهر، خراسان بزرگ و بخش‌های دیگر ایران به دست مغول افتاد. ضربات مالی و فرهنگی و سیاسی چنگیزخان بر ایران مجالی برای ظهور دولت تازه‌ای نمی‌گذاشت به همین دلیل مغولان یکی از سرداران خود را برای حکومت در سرزمین خوارزمشاهیان تعیین می‌کردند تا اینکه در دورۀ خانی منکوقاآن، طرح تصرف بقیه ایران و مرکز خلافت مطرح شد و هولاکو مأمور انجام این نقشه شد. او در سال ۶۵۱ به سوی غرب حرکت کرده ابتدا قلعه‌ها...

ادامه مطلب

اولین آتش نشانی ایران

اولین آتش نشانی ایران

تبریز نخستین شهر ایران است که دارای آتش‌ نشانی است. اولین آتش‌ نشانی در تبریز در سال ۱۲۲۱ هجری شمسی هنگامی که نیروهای روسی در تبریز مستقر بودند، ساخته شد. این شهر در حال حاضر دارای ۱۵ ایستگاه آتش‌ نشانی است که بر اساس استاندارد جهانی (یک ایستگاه برای هر ۵۰٬۰۰۰ نفر)، شهر تبریز باید ۳۰۰ ایستگاه داشته باشد. سابقه آتش نشانی تبریز،حداقل به ۹۰ سال قبل بازمی گردد. بعضی مبداء سالی تاسیس اطفائیه ، درتبریز را به سال ۱۲۹۶ هجری شمسی نسبت می دهند هرچند ...

ادامه مطلب

باغچه اطفال و مدارس کر و لال ها / باغچه بان

باغچه اطفال و مدارس کر و لال ها / باغچه بان

باغچه بان نامی است همواره در افتخارات کشور درخشش خاصی داشته است. اولین کودکستان و اولین مدرسه کر و لال‌های ایران در تبریز توسط وی بنیاد گذاشته شد. جبار باغچه‌ بان ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان «باغچه اطفال» دایر کرد و به این دلیل خود را باغچه‌بان نامید. صمد سرداری‌نیا در کتاب «مشاهیر آذربایجان» در شرح زندگانی جبار باغچه‌ بان می‌نویسد: مدرسه کر و لال‌ها را جبار باغچه‌بان در سال ۱۳۰۳ با وجود مخالفت‌های زیاد از جمله رییس فرهنگ وقت...

ادامه مطلب

تربیت ، اولین کتابخانه عمومی و دولتی ایران

تربیت ، اولین کتابخانه عمومی و دولتی ایران

کتابخانه تربیت ؛ اولین کتابخانه عمومی و دولتی ایران است که در سال ۱۳۰۰ به همت محمدعلی تربیت در شهر تبریز ایجاد شد. این کتابخانه در ابتدا «کتابخانه و قرائتخانهٔ عمومی معارف» نامیده می‌شد که بعدها به احترام بنیانگذار آن، تربیت نامیده‌ شد. کتابخانه تربیت، نخستین کتابخانه دولتی ایران است که در ۱۳۰۰ش. در شهر تبریز ایجاد شد. این کتابخانه توسط محمدعلی تربیت (۱۲۵۶-۱۳۱۸ش) پایه‌گذاری شد. وی فردی دانشمند و کتابشناس بود و از پیشگامان مشروطیت و یکی از آزادیخوا...

ادامه مطلب

تبریز ، شهر صنعت

تبریز ، شهر صنعت

صنعت در تبریز کلانشهر تبریز با دارا بودن صنایع بزرگ از جمله شهرهای صنعتی کشور به شمار می رود و تاثیر قابل توجهی در اقتصاد کشور دارد. صنایع ساخت تجهیزات ماشین‌سازی ، صنایع خودروسازی ، صنایع فلزی و ریخته‌گری، صنایع شیمیایی و سلولزی، صنایع غذایی، صنایع دارویی و بهداشتی، صنایع کانی غیرفلزی، صنایع نساجی و پوشاک، در قالب کارخانجات زیر بخشی از مهم ترین مراکز صنعتی تبریز را تشکیل می دهند: ارس خودرو دیزل اطلس‌پود ایدم ایران خودرو آذربایجان ایران خو...

ادامه مطلب